گوگل به طور جدی در حال حرکت به سمت نسل جدیدی از جستجو است؛ جستجویی که فقط فهرستی از لینک ها نشان نمیدهد، بلکه تلاش می کند شما را «بفهمد» و برای هر کاربر پاسخ های اختصاصی تولید کند. یکی از مدیران ارشد این شرکت می گوید بزرگ ترین فرصت گوگل در حوزه هوش مصنوعی، توانایی شناخت عمیقتر کاربران و شخصی سازی نتایج است؛ مسیری که به همان اندازه که جذاب است، برای حریم خصوصی هم نگران کننده بهنظر می رسد. در ادامه با مزایای اضافه کردن امکان نظارت هوشمند در مرورگر گوگل آشنا می شویم.
فرصت طلایی گوگل: هوش مصنوعی که شما را می شناسد
رابی استاین (Robby Stein)، معاون محصول در بخش جستجوی گوگل، در اپیزود اخیر پادکست Limitless توضیح داده که ماهیت جستجو در حال تغییر است. بهگفته او، کاربران امروز فقط بهدنبال لینک یا «ده نتیجه آبی» نیستند؛ بخش بزرگی از سوالات، جنبه مشورتی و توصیه ای پیدا کرده است: از انتخاب شغل و برنامه تمرین گرفته تا خرید گوشی و برنامه ریزی سفر. استاین می گوید این نوع پرسش ها با یک پاسخ عمومی برای همه کاربران حل نمی شود و نیازمند سطح بالاتری از شخصی سازی است:
ما فکر می کنیم فرصت عظیمی وجود دارد تا هوش مصنوعی ما شما را بهتر بشناسد و به واسطه همین شناخت، کمک کننده تر و مرتبطتر باشد. این شناخت می تواند از طریق سرویس های متصل مانند Gmail و سایر ابزارهای Google Workspace شکل بگیرد.
گوگل از زمان معرفی Gemini (که در ابتدا با نام «بارد» شناخته میشد) بهتدریج هوش مصنوعی را در تار و پود محصولات خود تنیده است؛ از Gmail و Google Calendar گرفته تا Drive و سایر بخش های Google Workspace. حالا این شرکت یک گام جلوتر رفته: استفاده از داده های شخصی شما برای هوشمندتر کردن خودِ هوش مصنوعی.
شخصی سازی نتایج: از «پرفروش ترین ها» تا «بهترین گزینه برای شما»
ایده اصلی گوگل ساده است: هرچه هوش مصنوعی شما را بهتر بشناسد، پیشنهادهای دقیق تری ارائه می دهد. برای مثال، اگر الگوریتم ها بفهمند که شما به یک برند خاص کفش ورزشی علاقه دارید، در نتایج جستجو، محصولات همان برند را بالاتر نشان می دهند؛ حتی اگر برای بقیه کاربران، برندهای دیگری «پرفروشتر» باشد. این نوع شخصی سازی فقط به خرید محدود نمی شود. در سناریوهای مختلف میتواند خودش را نشان دهد:
- در جستجوی «بهترین لپ تاپ برای برنامه نویسی»، گزینه هایی پیشنهاد شود که با بودجه، برندهای مورد علاقه و سیستم عامل محبوب شما هم خوانی دارد.
- در پیشنهاد مقصد سفر، شهرهایی پررنگتر شوند که قبلاً درباره شان جستجو کرده اید یا ایمیلی درباره شان دریافت کرده اید.
- در پاسخ به پرسش های شغلی، مسیرهایی پیشنهاد شود که با سوابق رزومه ای ذخیره شده در درایو شما همراستا است.
از نگاه گوگل، این مدل جستجو از نمایش یک لیست عمومی «پرفروشترین» یا «پرکلیکترین» برای همه کاربران، کارآمدتر، سریعتر و شخصیتر است. اما همین نقطه قوت، جایی است که نگرانی ها هم آغاز می شود.
مرز باریک بین هوش مصنوعی و حریم خصوصی
برای اینکه گوگل بتواند چنین سطحی از شخصی سازی را ارائه دهد، باید حجم وسیعی از داده های شما را به هوش مصنوعی خود «تزریق» کند: از محتوای ایمیل ها و اسناد گرفته تا عکس ها، تاریخچه مکان ها و گاهی حتی الگوی رفتاری شما در مرورگر. هرچه این اتصال عمیقتر شود، مرز بین یک «دستیار مفید» و یک «سامانه نظارتی» نازک تر می شود. یعنی همان سامانه ای که قرار است برای شما راحتی ایجاد کند، در عمل می تواند تصویری بسیار دقیق و گاهی ترسناک از زندگی روزمره تان بسازد. نمونه ای که زیاد به آن اشاره می شود، حالتی است شبیه داستان های علمی تخیلی؛ مثل سریالی که در آن یک سیستم هوشمند با دانستن جزئیات خصوصی شخصیت اصلی، غذای مورد علاقه اش را آماده می کند، نیازهایش را از قبل حدس می زند و حتی قبل از اینکه چیزی بگوید، برایش تصمیم می گیرد. از بیرون، شبیه «مهربانی هوشمند» است، اما از نگاه کاراکتر، بیشتر شبیه «تجاوز به حریم خصوصی» است تا خدمت رسانی.
راهکار رسمی گوگل: شفافیت و کنترل کاربر
گوگل به خوبی می داند که اگر در این مسیر، مرزها را رعایت نکند، خروجی به جای جذاب بودن، صرفاً ترسناک (Creepy) به نظر خواهد رسید. به همین دلیل، این شرکت روی دو اصل تأکید می کند: شفافیت و کنترل کاربر.
طبق گفته رابی استاین، گوگل تلاش می کند به صورت بصری و واضح نشان دهد که:
- کدام پاسخ ها شخصی سازی شده و مبتنی بر داده های شما هستند،
- و کدام پاسخ ها یک خروجی عمومی هستند که همه کاربران می بینند.
به علاوه، در تنظیمات Gemini و بخش «Connected Apps»، می توانید مشخص کنید که هوش مصنوعی به کدام سرویس ها و داده ها دسترسی داشته باشد. برای مثال، می توانید اجازه دهید به جیمیل شما متصل شود، اما به Google Photos نه. بر اساس سیاست های حریم خصوصی Gemini، اگر شما اجازه اتصال داده ها را بدهید، بازرسان انسانی گوگل ممکن است برای بهبود کیفیت سرویس، بخش هایی از داده های شما را بررسی کنند. به همین خاطر، حتی خود گوگل هم توصیه می کند اطلاعات کاملاً محرمانه و بسیار حساس را در اختیار هوش مصنوعی قرار ندهید.
چطور از مزایای شخصی سازی استفاده کنیم، بدون اینکه حریم خصوصی را قربانی کنیم؟
اگر کاربر سرویس های گوگل هستید، این تحول هم فرصت است و هم چالش. چند نکته ساده می تواند کمک کند از مزایای هوش مصنوعی بهره ببرید، اما کنترل اوضاع هم دست خودتان بماند:
- تنظیمات Gemini و Connected Apps را یک بار کامل مرور کنید و فقط دسترسی هایی را فعال بگذارید که واقعاً به آن ها نیاز دارید.
- اطلاعات فوق حساس (مثل قراردادهای مهم، مدارک هویتی یا اطلاعات مالی دقیق) را در مکالمه با هوش مصنوعی وارد نکنید.
- برای کارهای شخصی و شغلی، در صورت امکان اکانت های جداگانه استفاده کنید تا داده ها کمتر با هم ترکیب شوند.
- اگر به هر دلیلی با شخصی سازی سطح بالا راحت نیستید، می توانید دسترسیها را محدود یا قطع کنید و از جستجوی کلاسیکتر استفاده کنید.
توازن بین راحتی و حریم خصوصی؛ تصمیم نهایی با شماست
گوگل رویای ساخت یک هوش مصنوعی را در سر دارد که شما را «بهتر از هر سرویس دیگری» می شناسد و دقیقاً همان چیزی را پیشنهاد میدهد که لازم دارید. از سوی دیگر، هر قدمی که این سیستم به زندگی دیجیتال شما نزدیکتر شود، سوال های بیشتری درباره حریم خصوصی، نظارت و اعتماد ایجاد می کند. در نهایت، این شما هستید که باید تصمیم بگیرید: آیا حاضرید برای دریافت پاسخ های هوشمندتر، کلید صندوقچه اطلاعات شخصی تان را تا حدی در اختیار گوگل بگذارید، یا ترجیح می دهید جستجویی معمولیتر اما مطمئنتر داشته باشید؟ آینده جستجو، ترکیبی از این دو دنیا خواهد بود؛ اینکه کدام سمت سنگینتر شود، به انتخاب کاربران بستگی دارد.
