19 روز از قطعی اینترنت بین الملل در ایران می گذرد، معضلی مهم برای کسب و کارهای اینترنتی. واقعیت این است که این مشکل فقط یک اختلال ساده نیست، بلکه اینترنت ایران در حال عبور از یک دوره گذار است. این پروسه بسیار پیچیده، حساس و زمان بر خواهد بود و ممکن است در آینده با محدودیت ها و تغییر ساختاری همراه باشد. در این مقاله به بررسی اثرات مخرب عدم دسترسی به اینترنت در ایران و زمان احتمالی وصل شدن آن می پردازیم. در ادامه متوجه خواهید شد که قطعی گسترده اینترنت بین الملل در ایران مشکل فنی است یا یک تصمیم استراتژیک و سیاسی.
اینترنت ایران با ورژن جدید
در ادوار گذشته، قطت و وصل اینترنت تنها با دو کلید خاموش و روشن انجام می شد. اما امروزه سرنوشت کشور وابسته به فیلترینگ هوشمند، تصمیم گیری منطقهای، سیاست های خودکار مسیریابی و کنترل چندسطحی ترافیک است. روشی متفاوت نسبت به سال های قبل که با هدف اعمال محدودیت های مورد نظر و سیاست های جدید صورت می گیرد. به بیان ساده تر، امروزه اینترنت ایران برخلاف قبل که توسط گیت وی های اصلی بین المللی و به صورت متمرکز انجام می شد، به صورت چندلایه و پراکنده خواهد بود.
علت سخت تر بودن وصل اینترنت نسبت به قطع آن چیست؟
به طور کلی، قطع کردن اینترنت در ایران ساده تر از وصل کردن آن است. چرا که قطع ارتباط خارجی می تواند به سادگی مسدودسازی مسیرهای بین المللی انجام شود، اما بازگرداندن اتصال نیازمند چندین مرحله به طور همزمان است. بازگرداندن اینترنت ایران نیاز به همگام سازی جدول های مسیریابی، شناسایی مسیرهای BGP، فعال کردن مرحله به مرحله لینک های بالادستی و اعمال سیاست های فیلترینگ و در نهایت کنترل دستی دارد. بسیاری از متخصصان معتقدند اگر هدف صرفا بازگشت به وضعیت قبلی بود، چند روز تا نهایتا یک هفته برای این کار کافی خواهد بود.
دلایل طولانی شدن قطع اینترنت بین الملل در ایران
ادامه دار شدن قطعی اینترنت بیش از دو هفته، کاربران را به فکر فرو می برد که چرا این محدودیت انقد طولانی شده است. واقعیت امر این است که کارشناسان در مرحله آزمایش و تنظیم بوده و در حال پیاده سازی نسخه جدیدی از اینترنت با اعمال محدودیت های جدید و قابل کنترل تر هستند. در چنین شرایطی، تاخیر در وصل اینترنت بیشتر به بازطراحی ساختار کنترل شباهت دارد تا یک ناتوانی فنی. بنابراین، باز شدن مقطعی اینترنت بدون فیلتر، قطع و وصل های ناپایدار، دسترسی منطقهای به برخی سرویس ها و افت کیفیت شبکه، همگی نشانه آزمون و خطای کارشناسان زیربط می باشد.
اعمال سیاست های جدید پس از وصل کردن مجدد اینترنت
همانطور که گفته شد، اینترنت بین الملل در ایران پس از باز شدن مجدد، احتمالا مثل قبل نخواهد بود. افزایش پکت لاس، تاخیر بیشتر، ناپایداری مسیرها و محدودیت های شدیدتر، بخشی از پیامدهای بازگشت اینترنت پس از دوره های محدودیت بوده است. این مسئله در تجربه های چند سال قبل بسیار مشهود است. با ادامه روند قطعی اینترنت در ایران، به طور حتم با اینترنتی گزینشی، سیاست محور و منطقه ای مواجه خواهیم بود. سیاستی هوشمندانه برای کنترل کردن جامعه با ایجاد محدودیت های جدید در وصل مجدد اینترنت بین الملل.
بحران امنیتی، اصلی ترین مشکل قطعی اینترنت در ایران
توقف بهروزرسانی های امنیتی، یکی از پیامدهای اصلی قطعی اینترنت در ایران است که به یک معضل بزرگ تبدیل شده است. این سیاست به وجود آورنده مشکلات جدی از جمله اختلال در سیستم عامل ها، مرورگر ها، پیام رسان ها، روترهای خانگی و حتی تلویزیون های هوشمند می شود. این مسئله در دراز مدت میزان آسیب پذیری دستگاه را افزایش داده و احتمال حملات سایبری، سرقت داده، باج افزار و نفوذهای خاموش بیشتر می شود. نمونه هایی مانند WannaCry و Log4Shell نشان داده اند که حتی یک وصله نصب نشده می تواند میلیون ها سیستم را در معرض خطر قرار دهد. برخی بر این باورند که حملات سایبری تنها در اینترنت جهانی رخ می دهد اما سخت در اشتباهند، چرا که این مسئله می تواند یک تهدید جدی برای شبکه های داخلی، حافظههای USB، بلوتوث، روترهای خانگی یا حتی سرویس های بومی تلقی شود. این موضوع بهویژه برای کاربران حرفه ای، فریلنسرها، کسبوکارهای آنلاین و مدیران سایت ها اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا یک نقص امنیتی می تواند به از دست رفتن داده های حیاتی منجر شود.
اولیت اصلی پس از بازگشت اینترنت بین الملل
بی شک مهمترین کار پس از بازگشت اینترنت، به روز رسانی سیستم عامل است. چرا که تامین امنیت این بخش بر دیگر بخش های دستگاه تاثیر می گذارد. پس از به روز رسانی سیستم عامل، نوبت به آپدیت مجدد مرورگرها، پیامرسانها، ابزارهای کاری، سرویس های ایمیل و در نهایت فرمور مودم و روتر می رشد. در کنار این موارد، تغییر رمزهای عبور مهم، فعال سازی احراز هویت دومرحلهای و بررسی نشست های فعال حسابها، اقدامهای ضروری برای کاهش ریسک نفوذ احتمالی است.
جمع بندی
قطع اینترنت در ایران را نمیتوان فقط یک مشکل فنی دانست. واقعیت این است که وصل کردن اینترنت ذاتا پیچیدهتر از قطع کردن آن است، اما طولانی شدن این قطعی، نشانه تغییرات عمیقتری در سیاست ها و معماری شبکه است. به نظر می رسد موضوع اصلی نه صرفا «برگرداندن اینترنت»، بلکه «برگرداندن اینترنت با الگویی جدید از کنترل، فیلترینگ و مدیریت دسترسی» است. اینترنت بالاخره وصل خواهد شد، اما پرسش اساسی برای کاربران ایرانی باقی می ماند: آیا اینترنتی که برمیگردد، همان اینترنتی است که میشناختیم، یا نسخهای محدودتر و متفاوت از آن؟
